GEZEGENİMİZ SESİMİZE
İHTİYAÇ DUYUYOR
"Bugün attığımız her adım, geleceğin dünyasını şekillendiriyor."
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ NEDİR?
Küresel bir gerçeği anlamak için ilk adım
Tanım / Definition
Definition / Tanım
What Is Climate Change?
İklim değişikliği; uzun süreli hava koşullarında meydana gelen büyük ölçekli ve kalıcı değişimleri ifade eder. Bu değişimler; sıcaklık artışları, yağış düzenlerindeki bozulmalar ve aşırı hava olaylarının artması şeklinde kendini gösterir. Günümüzde bu değişimlerin büyük çoğunluğu insan kaynaklı faaliyetler sonucunda yaşanmaktadır.
Kaynak / Source:
IPCC — Intergovernmental Panel on Climate Change
AR6 Climate Change 2021: The Physical Science Basis
Küresel Isınma ile İlişkisi
Relationship with Global Warming
How They Are Connected
Küresel ısınma, Dünya'nın ortalama yüzey sıcaklığındaki artışı tanımlarken; iklim değişikliği bu ısınmanın neden olduğu daha kapsamlı değişimleri kapsar. Sanayi öncesi döneme kıyasla küresel sıcaklıklar yaklaşık 1,1°C artmıştır. Bilim insanları, bu artışın 1,5°C'yi aşmaması gerektiğini vurgulamaktadır.
Kaynak / Source:
IPCC — Special Report on Global Warming of 1.5°C (SR15)
WMO — World Meteorological Organization, State of Global Climate 2023
Sera Gazları
Greenhouse Gases
The Invisible Blanket
Sera gazları; karbondioksit (CO₂), metan (CH₄), diazot monoksit (N₂O) ve florlu gazlardan oluşur. Bu gazlar atmosferde bir örtü gibi davranarak Güneş'ten gelen ısıyı hapseder. Sanayileşme sürecinden bu yana atmosferdeki CO₂ konsantrasyonu %50 oranında artarak yaklaşık 421 ppm seviyesine ulaşmıştır — son 800.000 yılın en yüksek değeri.
Kaynak / Source:
NASA Climate — Global Climate Change: Vital Signs of the Planet
NOAA — National Oceanic and Atmospheric Administration, 2023 Annual Report
İnsan Faaliyetleri
Human Activities
Anthropogenic Causes
Bilim insanları, mevcut iklim değişikliğinin %95 ile %100 arasında insan kaynaklı olduğunu doğrulamıştır. Fosil yakıt yakımı, ormansızlaşma, endüstriyel üretim ve tarım uygulamaları atmosfere milyarlarca ton sera gazı salmaktadır. Yalnızca 2022 yılında küresel CO₂ salınımı 36,8 milyar tona ulaşmıştır.
Kaynak / Source:
IPCC — Sixth Assessment Report (AR6), Working Group I
United Nations Environment Programme (UNEP), Emissions Gap Report 2023
NASIL ORTAYA ÇIKTI?
Sanayileşmeden günümüze: bir zaman yolculuğu
1760–1840
Sanayi Devrimi
İngiltere'de başlayan sanayi devrimi, kömür ve buhar gücüne dayalı büyük ölçekli üretime geçişi simgeler. Bu dönem, fosil yakıt kullanımının sistematik olarak başladığı ve atmosfere CO₂ salınımının dramatik biçimde arttığı ilk evre olarak kabul edilir.
Kaynak / Source:
IPCC AR6 — Historical Context of Climate Change
1850–1950
Fosil Yakıt Çağı
Petrol ve doğal gazın büyük ölçekte kullanılmaya başlanması, enerji tüketimini katlanarak artırdı. Bu dönemde atmosferdeki CO₂ miktarı 280 ppm'den 310 ppm'e yükseldi. İki Dünya Savaşı dönemindeki sanayileşme, sera gazı birikimini hızlandırdı.
Kaynak / Source:
NASA Climate — CO₂ Historical Data; NOAA Mauna Loa Observatory
1950–2000
Büyük Hızlanma
Savaş sonrası dönemde küresel ekonominin hızla büyümesi, tüketim kalıplarının değişmesi ve nüfus artışıyla birlikte sera gazı salınımları eşi görülmemiş bir hızla artmaya başladı. 1988'de IPCC kuruldu ve iklim değişikliği bilimsel bir öncelik haline geldi.
Kaynak / Source:
IPCC — History and Formation; UNEP, Our Planet Our Health
2000–Günümüz
Kritik Eşik
Son iki dekadda küresel sıcaklıklar rekor seviyelere ulaştı. 2023 yılı, insanlık tarihinin en sıcak yılı olarak kayıtlara geçti. Aşırı hava olaylarının sıklığı ve şiddeti belirgin biçimde artmakta; buzullar ve Kuzey Buz Denizi erimektedir.
Kaynak / Source:
WMO — State of Global Climate 2023; NASA GISS Surface Temperature Analysis
Fosil Yakıtlar
Kömür, petrol ve doğal gazın yakılması, toplam sera gazı salınımının %75'inden fazlasını oluşturmaktadır.
Kaynak / Source:
IPCC AR6; IEA World Energy Outlook 2023
Ormansızlaşma
Her yıl yaklaşık 10 milyon hektar orman yok edilmektedir. Ormanlar CO₂'yi emer; tahrip edilince ise onu salarlar.
Kaynak / Source:
FAO — Global Forest Resources Assessment 2020; UNEP
Tarım & Hayvancılık
Hayvancılık sektörü, küresel salınımların yaklaşık %14,5'ine katkıda bulunur. Pirinç tarlaları da önemli metan kaynağıdır.
Kaynak / Source:
FAO — Tackling Climate Change Through Livestock, 2013; IPCC AR6
Sanayi & Üretim
Çimento, çelik ve kimyasal üretim süreçleri, global salınımların yaklaşık %20'sinden sorumludur.
Kaynak / Source:
IPCC AR6 — Working Group III; IEA Industrial Sector Report 2023
GÜNLÜK YAŞAMA ETKİLERİ
İklim değişikliği kapımıza dayanmış durumda
Sıcak Hava Dalgaları
Heat Waves
Heat Waves
Küresel ısınmayla birlikte sıcak hava dalgalarının sıklığı ve şiddeti dramatik biçimde artmaktadır. Aşırı sıcaklar; yaşlılar, çocuklar ve açık havada çalışanlar için ciddi sağlık riskleri oluşturur. Türkiye'de son on yılda ortalama sıcaklık 1,5°C artmıştır.
Kaynak / Source:
WHO — Heat and Health Fact Sheet 2023
T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — İklim Değişikliği Uyum Stratejisi
Su Kıtlığı
Water Shortages
Water Shortages
Değişen yağış düzenleri ve artan buharlaşma nedeniyle su kaynakları azalmaktadır. Dünya nüfusunun yarısı her yıl en az bir ay şiddetli su kıtlığıyla karşı karşıya kalmaktadır. Bu durum; tarım, içme suyu temini ve hijyen açısından ciddi tehditler oluşturmaktadır.
Kaynak / Source:
UNEP — Freshwater Resources Under Pressure 2023
WHO & UNICEF — Progress on Drinking Water, Sanitation and Hygiene 2023
Gıda Üretimine Etkileri
Impacts on Food Production
Food Security at Risk
Kuraklıklar, seller ve aşırı sıcaklar tarım arazilerini tahrip ederek verim kayıplarına neden olmaktadır. İklim değişikliğinin devam etmesi halinde temel tarım ürünlerinde %25'e varan verim düşüşü öngörülmektedir. Bu durum, küresel gıda güvenliğini doğrudan tehdit etmektedir.
Kaynak / Source:
IPCC AR6 — Impacts, Adaptation and Vulnerability (WG II)
FAO — The State of Food and Agriculture 2023
Sağlık Etkileri
Health Effects
Public Health Risks
İklim değişikliği; sıtma, dengeli humması gibi sıcaklıkla ilişkili bulaşıcı hastalıkların yayılma alanını genişletmektedir. Hava kalitesinin bozulması, solunum hastalıklarını artırmaktadır. WHO verilerine göre iklim değişikliği, 2030–2050 arasında yılda yaklaşık 250.000 ek ölüme neden olabilir.
Kaynak / Source:
WHO — Climate Change and Health Fact Sheet 2023
UNEP — Healthy Planet, Healthy People Report
Artan Enerji Tüketimi
Increased Energy Consumption
Energy Demand Surge
Artan sıcaklıklar, klimatizasyon (soğutma) sistemlerine olan talebi kıtlararası düzeyde yükseltmektedir. Bu durum, enerji sistemleri üzerinde aşırı yüklenmelere ve daha fazla sera gazı salınımına yol açmaktadır. Soğutma amaçlı enerji tüketiminin 2050 yılına kadar üç katına çıkması beklenmektedir.
Kaynak / Source:
IEA — The Future of Cooling 2018 (Projections valid through 2050)
T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı
Aşırı Hava Olayları
Extreme Weather Events
Storms, Floods & Wildfires
Kasırgaların şiddeti, seller ve orman yangınlarının sıklığı belirgin biçimde artmaktadır. Son on yılda iklimle bağlantılı doğal afetler önceki on yıla kıyasla %83 daha fazla gerçekleşmiştir. Bu olaylar, trilyonlarca dolarlık ekonomik kayba ve milyonlarca insanın yerinden edilmesine neden olmaktadır.
Kaynak / Source:
UNEP — Adaptation Gap Report 2023
WMO — Atlas of Mortality and Economic Losses from Weather, Climate and Water Extremes (1970–2019)
KÜRESEL SORUNLAR
Gezegenimizin karşı karşıya olduğu büyük tehditler
Deniz Seviyelerinin Yükselmesi
Rising Sea Levels
Coastal Communities at Risk
Buzulların erimesi ve okyanusların ısınmasıyla deniz seviyeleri yükselmektedir. 2100 yılına kadar deniz seviyesinin 0,3 ila 1 metre arasında yükselmesi beklenmektedir. Bu durum, milyonlarca kıyı sakinini tehdit etmektedir.
Kaynak / Source:
IPCC AR6 — Sea Level Rise Projections
United Nations — Ocean Conference Reports
Biyoçeşitlilik Kaybı
Biodiversity Loss
The Sixth Mass Extinction
İklim değişikliği, doğal habitatları tahrip ederek türlerin göç etmesine veya yok olmasına yol açmaktadır. Şu anda 1 milyondan fazla tür yok oluş tehlikesi altındadır; bu oran son 10 milyar yılın en yüksek değeridir.
Kaynak / Source:
IPBES — Global Assessment Report on Biodiversity 2019
United Nations Convention on Biological Diversity (CBD)
Kuraklık ve Çölleşme
Drought and Desertification
Land Degradation
Artan sıcaklıklar ve azalan yağışlar nedeniyle kuraklıkların süresi ve şiddeti artmaktadır. Dünya kara yüzeyinin üçte biri çölleşme tehdidi altındadır. Akdeniz havzası, küresel iklim değişikliğine en duyarlı bölgelerden biridir.
Kaynak / Source:
UNCCD — Global Land Outlook 2022
World Bank — Climate Change Knowledge Portal
Gıda Güvensizliği
Food Insecurity
A Growing Global Crisis
İklim değişikliği, tarım sistemlerini tehdit ederek gıda güvensizliğini derinleştirmektedir. 2022 yılında küresel açlıktan etkilenen insan sayısı 735 milyonu aşmıştır. Bu krizin önümüzdeki on yıllarda daha da kötüleşmesi öngörülmektedir.
Kaynak / Source:
FAO, IFAD, UNICEF, WFP & WHO — State of Food Security 2023
IPCC AR6 — Food Security Chapter
İklim Göçü
Climate Migration
Displaced by the Climate
Su baskınları, kuraklık ve aşırı sıcaklar insanları evlerinden etmektedir. Dünya Bankası, mevcut emisyon eğilimlerinin sürmesi halinde 2050 yılına kadar 216 milyon kişinin kendi ülkesi içinde iklim göçmeni olacağını tahmin etmektedir.
Kaynak / Source:
World Bank — Groundswell Report: Internal Climate Migration 2021
UNHCR — Climate Change and Displacement
Ekonomik Etkiler
Economic Impacts
The Trillion Dollar Cost
İklim değişikliğiyle mücadele edilmezse 2100 yılına kadar küresel GSYİH'nın %10 ila %23'ü eriyip gidebilir. İklim kaynaklı doğal afetler, son on yılda yıllık ortalama 313 milyar dolar ekonomik kayba yol açmıştır.
Kaynak / Source:
World Bank — The Economics of Climate Change 2022
IPCC AR6 — Economic Costs Chapter; Swiss Re Institute
ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
Değişim mümkün — harekete geçme zamanı
Yenilenebilir Enerji
Renewable Energy
Solar, Wind & Beyond
Güneş, rüzgar ve hidroelektrik gibi temiz enerji kaynaklarına geçiş, fosil yakıt bağımlılığını azaltmanın en etkili yoludur. Dünya genelinde yenilenebilir enerji kapasitesi her yıl rekor kırmaktadır. 2022'de eklenen yeni elektrik kapasitesinin %90'ı yenilenebilir kaynaklı idi.
Kaynak / Source:
UNEP — Renewable Power Generation Costs 2022
IPCC AR6 — Mitigation Pathways; IEA World Energy Outlook 2023
Geri Dönüşüm
Recycling
Circular Economy
Geri dönüşüm; hammadde tüketimini, enerji kullanımını ve atık miktarını önemli ölçüde azaltır. Alüminyum geri dönüşümü, sıfırdan üretimle kıyaslandığında %95 enerji tasarrufu sağlar. Döngüsel ekonomi modelleri, karbon salınımını 2030 yılına kadar 39 gigaton azaltabilir.
Kaynak / Source:
UNEP — Circular Economy Action Plan 2023
European Environment Agency — Circular Economy Indicators 2022
Enerji Tasarrufu
Energy Conservation
Efficiency & Smart Use
Binalarda, ulaşımda ve endüstride enerji verimliliğini artırmak, en hızlı ve düşük maliyetli emisyon azaltım yollarından biridir. LED aydınlatmaya geçiş, geleneksel ampullere kıyasla %80 enerji tasarrufu sağlar.
Kaynak / Source:
IPCC AR6 — Energy Efficiency Mitigation Options
IEA — Energy Efficiency 2023; European Environment Agency
Toplu Taşıma
Public Transportation
Smarter Urban Mobility
Otomobil yerine toplu taşıma, bisiklet veya yürüyüşü tercih etmek, bireysel karbon ayak izini önemli ölçüde düşürür. Tam dolu bir otobüs; aynı yolcuların bireysel araçlarla seyahat etmesiyle kıyaslandığında kişi başına %80 daha az emisyon üretir.
Kaynak / Source:
UNEP — Sustainable Urban Transport Report
IPCC AR6 — Transport Mitigation; European Environment Agency, Transport and Environment 2022
Ağaçlandırma
Reforestation
Nature-Based Solutions
Ormanlar, karbonun en önemli doğal depolama alanlarından biridir. Küresel ölçekte yürütülen ağaçlandırma projeleri, yılda 1,7 ila 3,3 milyar ton CO₂'yi atmosferden uzaklaştırabilir. Bozulmuş ekosistemlerin yeniden canlandırılması da kritik önem taşımaktadır.
Kaynak / Source:
UNEP — Decade on Ecosystem Restoration 2021–2030
IPCC AR6 — Nature-Based Solutions; FAO — State of the World's Forests 2022
Sürdürülebilir Yaşam
Sustainable Lifestyles
Live Green, Think Future
Bitkisel ağırlıklı beslenme, ikinci el alışveriş ve bilinçli tüketim alışkanlıkları benimsemek; bireysel karbon ayak izini yılda ortalama 1,5 ila 2 ton CO₂ azaltabilir. Bireysel değişimler, sistemik dönüşümü hızlandıran toplumsal baskıyı güçlendirir.
Kaynak / Source:
UNEP — Sustainable Lifestyles and Education Programme
IPCC AR6 — Demand-Side Solutions; European Environment Agency, Lifestyles Report 2022
İKLİM OYUNU & ÖDÜL SİSTEMİ
İklim bilginizi sınayın, geri dönüşüm yapın, fidan bağışlayın ve sertifikanızı kazanın!
Bir Kategori Seçin ve Yarışmaya Başlayın
Choose a Category and Start the Quiz
Her doğru cevap size +100 İklim Parası kazandırır. Yanlış cevaplardan puan düşmez.
Each correct answer earns you +100 Climate Coins. No points are deducted for wrong answers.
Geri Dönüşüm Sıralama Oyunu
Recycling Sorting Game
Önünüze gelen 10 atık maddeyi sürükleyip doğru geri dönüşüm kutusuna bırakın. Bilgisayarda sürükle-bırak yapabilir, mobilde ise karta dokunup ardından ilgili kutuya tıklayarak yerleştirebilirsiniz.
Drag and drop the 10 waste items into the correct recycling bins. You can drag on desktop, or tap the card and tap a bin on mobile devices.
- Doğru Ayrıştırma = +100 İklim Parası
- Hatalı Ayrıştırma = -25 İklim Parası
Fidan Bağış Merkezi
Tree Donation Center
Kazandığınız iklim paralarını sanal fidanlara dönüştürerek sanal ormanınızı büyütebilir ve karbon emilim istatistiklerinizi artırabilirsiniz!
Convert your earned climate coins into virtual saplings to grow your forest and increase your annual carbon offset metrics!
1 Adet Fidan Bağışı
1 Sapling Donation
Geleceğe taze bir can bırakın. Karbon dengesi: -22 kg/yıl
500 🪙Genç Ağaç Bağışı
Young Tree Donation
Daha güçlü kökler, daha yeşil yarınlar. Karbon dengesi: -50 kg/yıl
1000 🪙Orman Katkı Payı
Forest Contribution
Geniş alanlarda toplu ağaçlandırma desteği. Karbon dengesi: -280 kg/yıl
5000 🪙"Bir fidan geleceğe bırakılan bir nefestir."
💬 İKLİM SOHBET ALANI
🟢 14 Kişi Aktif⚠️ Uyarı: Lütfen çevreye saygılı ve temiz bir dil kullanalım.
KARBON AYAK İZİNİ HESAPLA
Yıllık CO₂ salınımını öğren, kişisel öneriler al
Karbon Ayak İzi Nedir?
What is a Carbon Footprint?
Karbon ayak izi; bir kişinin, kurumun veya ürünün faaliyetleri sonucunda atmosfere salınan sera gazı miktarıdır. CO₂ eşdeğeri cinsinden ölçülür ve bireyden küresel ölçeğe kadar hesaplanabilir.
Kaynak / Source:
IPCC — Sixth Assessment Report AR6; United Nations Climate Action
Neden Önemli?
Why Does It Matter?
Küresel ısınmayı 1,5°C ile sınırlamak için 2050 yılına kadar kişi başı yıllık karbon ayak izinin 2 tonun altına indirilmesi gerekmektedir. Bugün küresel ortalama 4,7 ton/kişi/yıldır.
Kaynak / Source:
IPCC SR1.5; World Bank Climate Change Data Portal 2023
Nasıl Azaltılır?
How to Reduce It?
Ulaşım tercihlerinizi değiştirme, bitkisel beslenme, enerji verimliliği, yenilenebilir enerji kullanımı ve bilinçli tüketim alışkanlıkları karbon ayak izini önemli ölçüde azaltır.
Kaynak / Source:
UNEP — Emissions Gap Report 2023; NASA Climate Solutions
🚗 Ulaşım Alışkanlıkların
🚗 Your Transportation Habits
Haftalık ulaşım tercihlerini gir
🏠 Ev & Enerji Tüketimin
🏠 Your Home & Energy Consumption
Aylık enerji kullanımını gir
🛒 Yaşam Tarzın
🛒 Your Lifestyle
Beslenme ve tüketim alışkanlıklarını seç
📊 Karbon Ayak İzi Sonuçların
📊 Your Carbon Footprint Results
Kategori Dağılımı
Category Breakdown
Kaynak / Source: IPCC AR6 · UNEP Emissions Gap Report 2023 · World Bank Data
İKLİM HABERLERİ
Resmi kaynaklardan güncel iklim gelişmeleri
DOĞANIN DEĞİŞEN YÜZÜ
2000–2023 arası önemli iklim olayları — sürükle ve kaydır
BELGESEL VE VİDEOLAR
İklim değişikliği hakkında izlenmesi gereken yapıtlar
HAKKIMIZDA
Bu projeyi hayata geçiren ekibimizle tanışın
İklim değişikliğinin günlük yaşama etkilerini anlatmayı ve çevre bilinci oluşturmayı amaçlayan bu proje; bilimsel kaynaklara dayalı, iki dilli, etkileşimli bir eğitim platformudur.
Misyonumuz
Our Mission
İklim değişikliği hakkındaki bilimsel gerçekleri herkes için anlaşılır, ilgi çekici ve iki dilli bir platformda sunarak toplumsal farkındalık oluşturmak ve bireyleri sürdürülebilir bir gelecek için harekete geçirmek.
İLETİŞİM
Görüş ve önerilerinizi bizimle paylaşın
Mesaj Gönder
Send a Message
Çevre Galerisi
Doğanın güzelliğine ve karşılaştığı zorluklara yakından bakın.
KAYNAKLAR
Bu sitedeki tüm bilgiler resmi uluslararası kurumlara dayanmaktadır
IPCC
Intergovernmental Panel on Climate Change
BM bünyesindeki hükümetlerarası iklim değişikliği paneli. AR6 Raporları, özel değerlendirmeler.
ipcc.ch ↗United Nations
UN — Birleşmiş Milletler
BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC), COP Konferansları ve SDG Raporları.
un.org ↗UNEP
UN Environment Programme
Emisyon Açığı Raporu, Uyum Açığı Raporu, Döngüsel Ekonomi Raporları.
unep.org ↗WHO
World Health Organization
İklim değişikliği ve sağlık etkileri, ısı dalgaları, bulaşıcı hastalıkların yayılımı.
who.int ↗WMO
World Meteorological Organization
Küresel İklim Durumu Raporları, hava ve iklim aşırılıkları atlası.
wmo.int ↗NASA Climate
National Aeronautics and Space Administration
Küresel yüzey sıcaklığı analizleri, CO₂ ölçümleri ve iklim uydu verileri.
climate.nasa.gov ↗NOAA
National Oceanic and Atmospheric Administration
Mauna Loa CO₂ verileri, deniz yüzeyi sıcaklıkları, yıllık iklim raporları.
noaa.gov ↗World Bank
Dünya Bankası — Climate Change Group
Groundswell İklim Göçü Raporu, İklim Değişikliğinin Ekonomik Etkileri.
worldbank.org ↗T.C. Çevre Bakanlığı
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
Türkiye İklim Değişikliği Uyum Stratejisi, Ulusal Eylem Planları.
iklim.gov.tr ↗⚠️ Bu web sitesindeki tüm bilgiler yalnızca yukarıda listelenen resmi uluslararası ve ulusal kurumların raporlarından derlenmiştir. Blog, forum veya doğrulanmamış kaynak kullanılmamıştır.
PROJE EKİBİ
Geleceği şekillendiren doğa dostu ekibimiz
Yasemin Kar
🎨 Tasarım Sorumlusu
📊 Veri Analisti
Yağmur Güneş
💻 Yönetici
🌐 Web Geliştirici
Esra Yeşil
📝 İçerik Editörü
🔍 Araştırmacı